به گزارش خبرنگار تازه‌های اقتصاد، قیمت نفت در معاملات روز سه‌شنبه ۱۹ آبان ۱۴۰۵ برای دومین روز متوالی کاهش یافت و بهای نفت برنت دریای شمال برای نخستین بار از پایان اوت به زیر ۹۰ دلار در هر بشکه رسید. عقب‌نشینی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از احتمال حملات نظامی جدید علیه ایران، افزایش امیدواری‌ها به پایان جنگ و نشانه‌های بازگشت مازاد عرضه به بازار جهانی، سه عامل اصلی افت قیمت‌ها هستند؛ هرچند تداوم ناامنی در تنگه هرمز و حملات به نفتکش‌ها نشان می‌دهد ریسک اختلال در عرضه همچنان پابرجاست. بازار جهانی نفت در معاملات روز سه‌شنبه شاهد تداوم روند نزولی قیمت‌ها بود؛ روندی که پس از افت سنگین روز دوشنبه شتاب گرفت و بهای نفت برنت را به پایین‌ترین سطح از ۳۱ اوت رساند.
بر اساس گزارش رویترز، نفت برنت با افت ۳.۳۴ درصدی به ۸۹ دلار و ۲۱ سنت در هر بشکه رسید و برای نخستین بار از ۳۱ اوت به زیر مرز ۹۰ دلار سقوط کرد. نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با کاهش ۲.۷۲ درصدی، در سطح ۸۴ دلار و ۱۳ سنت معامله شد. این افت در ادامه کاهش بیش از ۶ درصدی قیمت برنت در روز دوشنبه اتفاق افتاد. به این ترتیب، نفت برنت از اوج شش‌ماهه خود در ۳۰ اکتبر، یعنی ۱۱۸ دلار در هر بشکه، حدود ۲۳ درصد عقب‌نشینی کرده است.
تغییر معادله بازار پس از اظهارات ترامپ
مهم‌ترین عامل افت قیمت نفت، تغییر انتظارات معامله‌گران درباره آینده جنگ آمریکا و ایران است. دونالد ترامپ روز دوشنبه، پس از دیدار با نخست‌وزیر قطر در کاخ سفید، اعلام کرد که در شرایط کنونی نیازی به حملات نظامی بیشتر علیه ایران نمی‌بیند. او همچنین از افزایش تحرکات دیپلماتیک برای پایان دادن به درگیری‌ها سخن گفت. با این حال، مقام‌های ارشد ایرانی ادعای رئیس‌جمهور آمریکا درباره مذاکرات و امکان دستیابی به توافق بدون پذیرش شروط هفت‌گانه تهران را رد کرده‌اند. بنابراین، اظهارات ترامپ را نمی‌توان به معنای دستیابی به توافق یا پایان قطعی جنگ تلقی کرد. قطر در ماه‌های گذشته نقش میانجی در مذاکرات تهران و واشنگتن داشته و دیدار اخیر نخست‌وزیر این کشور با رئیس‌جمهور آمریکا، انتظارات درباره امکان کاهش تنش‌ها را تقویت کرده است.
بلومبرگ در گزارش روز سه‌شنبه خود نوشت که قیمت نفت در ادامه افت روز دوشنبه، تحت تأثیر افزایش امیدواری‌ها به پایان زودتر جنگ کاهش یافته است. این رسانه همچنین به فشارهای سیاسی داخلی بر دولت ترامپ پس از نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا اشاره کرده است؛ موضوعی که می‌تواند انگیزه واشنگتن برای پایان دادن به درگیری‌ها را افزایش دهد. با این حال، ترامپ هم‌زمان اعلام کرده است که نیروهای نظامی آمریکا همچنان در وضعیت آمادگی قرار دارند. از این رو، بازار هنوز با یک توافق قطعی یا پایان رسمی جنگ مواجه نیست، بلکه در حال قیمت‌گذاری احتمال کاهش تنش‌هاست.
همه نگاه‌ها به تنگه هرمز دوخته شده است
در شرایطی که قیمت نفت در بازارهای جهانی کاهش یافته، وضعیت کشتیرانی در تنگه هرمز همچنان یکی از مهم‌ترین متغیرهای بازار انرژی به شمار می‌رود. وب‌سایت اویل‌پرایس در گزارشی به نقل از خالد الحمد، رئیس شرکت مدیریت کشتیرانی بحری عربستان سعودی، اعلام کرد که نفتکش‌های این شرکت با هماهنگی ارتش آمریکا از تنگه هرمز عبور می‌کنند.
بر اساس این گزارش، عربستان در کنار افزایش بارگیری و صادرات نفت از بندر ینبع در دریای سرخ، در تلاش است صادرات خود از پایانه‌های واقع در خلیج فارس را نیز افزایش دهد. شرکت بحری برای تسهیل عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز، در سطح دولتی با آمریکا همکاری می‌کند. این مقام سعودی با اشاره به ضرورت تداوم انتقال انرژی گفته است که شرکت‌های کشتیرانی چاره‌ای جز عبور از این مسیر و انتقال نفت به مشتریان خود ندارند.
همچنین بلومبرگ گزارش داده است که بارگیری محموله‌های گاز طبیعی مایع قطر در هفته‌های اخیر افزایش یافته و به حدود ۱۳ تا ۱۵ محموله در میانگین متحرک ۱۰روزه رسیده است. این رقم در مقایسه با میانگین حدود ۱۱ محموله در اکتبر افزایش نشان می‌دهد، اما همچنان تقریباً نصف سطح پیش از جنگ است. این داده‌ها از تلاش کشورهای منطقه برای احیای جریان صادرات انرژی حکایت دارد؛ با این حال، افزایش بارگیری‌ها لزوماً به معنای بازگشت کامل تردد کشتی‌ها به وضعیت عادی نیست.
بازگشت مازاد عرضه به بازار نفت
در کنار تحولات ژئوپلیتیک، عوامل بنیادی بازار نیز در کاهش قیمت‌ها نقش دارند. رویترز به نقل از برآورد مؤسسه جی‌پی مورگان گزارش داده است که بازار جهانی نفت در اکتبر با مازاد عرضه‌ای در حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار بشکه در روز مواجه بوده است. همچنین نظرسنجی رویترز نشان می‌دهد تولید نفت اوپک در اکتبر با افزایش یک میلیون و ۳۸۰ هزار بشکه‌ای نسبت به ماه قبل، به ۲۲ میلیون و ۸۷۰ هزار بشکه در روز رسیده است.
عربستان سعودی، کویت و عراق بیشترین سهم را در افزایش تولید داشته‌اند. افزایش عرضه در شرایطی رخ می‌دهد که قیمت‌های بالای نفت در ماه‌های گذشته، هزینه مصرف انرژی را برای صنایع و خانوارها افزایش داده و نگرانی‌هایی درباره کاهش تقاضای جهانی ایجاد کرده است. به این ترتیب، بازار نفت از یک سو با احتمال افزایش عرضه در صورت کاهش محدودیت‌های ناشی از جنگ و از سوی دیگر با نشانه‌هایی از تضعیف تقاضا مواجه است؛ ترکیبی که می‌تواند فشار نزولی بر قیمت‌ها را حفظ کند.
چین نفت بیشتری می‌خرد
با وجود نگرانی‌ها درباره تقاضای جهانی، داده‌های واردات چین نشانه‌هایی از بهبود مصرف در بزرگ‌ترین واردکننده نفت جهان ارائه می‌کند. بر اساس برخی گزارش‌ها، واردات نفت خام چین در اکتبر به ۴۱.۹۴ میلیون تن، معادل حدود ۹ میلیون و ۸۸۰ هزار بشکه در روز، رسیده است؛ رقمی که بالاترین میزان از ماه مارس محسوب می‌شود. این افزایش می‌تواند نشانه‌ای از بازگشت بخشی از تقاضای پالایشگاهی چین پس از دوره‌ای از اتکا به ذخایر داخلی باشد.
با این حال، برای ارزیابی پایداری تقاضا باید روند واردات و فعالیت پالایشگاه‌های این کشور در ماه‌های آینده نیز بررسی شود.
ریسک‌های ژئوپلیتیک همچنان پابرجاست
در سوی دیگر بازار، مخاطرات ژئوپلیتیک همچنان بر چشم‌انداز عرضه نفت سایه انداخته است. اویل‌پرایس روز دوشنبه از حمله به خط لوله شرق به غرب عربستان سعودی خبر داد؛ خط لوله‌ای که نفت این کشور را از مناطق تولیدی به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل می‌کند و در شرایط محدودیت عبور از تنگه هرمز از اهمیت راهبردی بیشتری برخوردار شده است.
بر اساس این گزارش، حمله در منطقه مدینه موجب آتش‌سوزی محدودی شد که مهار شد و مقام‌های سعودی اعلام کردند عملیات خط لوله تحت تأثیر قرار نگرفته است. از سوی دیگر، رویترز روز سه‌شنبه گزارش داد که امارات متحده عربی برای فروش حداکثر یک میلیون و ۸۷۰ هزار بشکه نفت عرب لایت عربستان که از نفتکش آسیب‌دیده جم شماره ۲ بازیابی شده، اقدام کرده است. این نفتکش ماه گذشته در نزدیکی سواحل امارات هدف پرتابه‌ای ناشناس قرار گرفته بود.
این تحولات نشان می‌دهد کاهش قیمت نفت به معنای رفع تهدیدهای امنیتی در مسیرهای انتقال انرژی نیست و زیرساخت‌های صادراتی و مسیرهای کشتیرانی همچنان در معرض مخاطرات ناشی از درگیری‌ها قرار دارند.
جنگ روسیه و اوکراین؛ جبهه دیگر ریسک انرژی
تحولات جنگ روسیه و اوکراین نیز همچنان بر چشم‌انداز عرضه جهانی نفت تأثیرگذار است. رویترز به نقل از دو منبع صنعتی گزارش داد که حملات پهپادی اوکراین از اواخر اکتبر، ظرفیت پالایش نفت روسیه را حدود ۳۰ درصد کاهش داده است. بر اساس این گزارش، حملات اخیر فعالیت ۹ پالایشگاه از مجموع ۳۵ پالایشگاه بزرگ این کشور را مختل کرده است. هم‌زمان، مقام‌های روسیه و اوکراین قرار است در مذاکراتی با میانجیگری آمریکا در ابوظبی شرکت کنند؛ مذاکراتی که نتایج آن می‌تواند بر چشم‌انداز صادرات انرژی روسیه و تحولات بازار جهانی نفت اثرگذار باشد.
چشم بازار به گزارش‌های جدید اوپک و آژانس انرژی
معامله‌گران در روزهای آینده، علاوه بر تحولات سیاسی و امنیتی، انتشار گزارش‌های ماهانه سه نهاد مهم بازار انرژی را دنبال خواهند کرد. اداره اطلاعات انرژی آمریکا، اوپک و آژانس بین‌المللی انرژی قرار است گزارش‌های جدید خود را منتشر کنند. این گزارش‌ها می‌توانند تصویر دقیق‌تری از وضعیت عرضه، تقاضا، ذخایر و چشم‌انداز قیمت نفت در ماه‌های پایانی سال ارائه دهند و به معامله‌گران برای ارزیابی تداوم روند نزولی یا احتمال بازگشت قیمت‌ها کمک کنند.
در مجموع، سقوط نفت به کف حدود ۷۰ روزه را باید حاصل هم‌زمانی دو تحول مهم دانست: کاهش صرف ریسک ژئوپلیتیک در پی افزایش امیدواری‌ها به پایان جنگ و تقویت نگرانی‌ها درباره بازگشت مازاد عرضه به بازار جهانی. با این حال، هنوز نمی‌توان از بازگشت کامل ثبات به بازار انرژی سخن گفت؛ زیرا تنگه هرمز همچنان با مخاطرات امنیتی مواجه است و هرگونه شکست در روند دیپلماتیک یا حمله جدید به زیرساخت‌های انرژی می‌تواند بار دیگر معادلات قیمت‌گذاری نفت را تغییر دهد.
بازار نفت اکنون میان دو سناریو قرار گرفته است: کاهش پایدار تنش‌ها و بازگشت عرضه که می‌تواند قیمت‌ها را در سطوح پایین‌تری تثبیت کند، یا شکست مذاکرات و تشدید اختلال در مسیرهای انتقال انرژی که بار دیگر ریسک صعود قیمت‌ها را افزایش خواهد داد.
نظر شما